Mevcut binalardaki yangın güvenliği eksiklikleri için tanınan yasal süre 31 Aralık 2025 tarihinde sona erdi. Artık ruhsat vermeye yetkili idareler eksikliklerin giderilip giderilmediğini denetleme aşamasındadır. Bu yazıda düzenlemenin ne getirdiğini, kimleri kapsadığını ve bugün itibarıyla ne yapılması gerektiğini açıklıyoruz.
Düzenleme neyi değiştirdi?
Türkiye'de bina yangın güvenliğinin temel düzenlemesi, 2007 yılında yürürlüğe giren Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik'tir.
1 Temmuz 2025 tarihli ve 32943 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikle yönetmeliğe Geçici Madde 4 eklendi. Bu maddeye göre, yönetmelik kapsamındaki mevcut binaların malzeme temini için süreç gerektiren eksiklikleri; bina sahibi, yöneticisi ve kurum amirleri tarafından 31/12/2025 tarihine kadar yerine getirilecek, bu sürenin sonunda ruhsat vermeye yetkili idareler tarafından eksikliklerin giderilip giderilmediği denetlenecekti.
Daha önce yürürlükte olan Geçici Madde 3 ile mevcut binalar için son tarih 31 Aralık 2023 olarak belirlenmişti. Yeni düzenleme, malzeme temini kaynaklı gecikmeler gerekçesiyle iki yıl ek süre tanıdı.
Yani bu bir muafiyet değil, tamamlama süresiydi. O süre bugün itibarıyla dolmuş durumdadır.
"Mevcut bina" ne demek?
Yaygın bir yanlış anlama, 2007 öncesinde yapılan binaların yönetmelik dışında kaldığı yönündedir. Durum bunun tersidir.
Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden önce yapı ruhsatı alınmış, yapımı devam eden veya tamamlanmış binalar "mevcut bina" olarak tanımlanır ve düzenleme kapsamına girer. Eski bina olmak yükümlülükten kurtarmaz; yalnızca hangi hükümlerin nasıl uygulanacağını belirler.
Kapsama giren yapı tipleri arasında kat mülkiyetine tabi apartmanlar ve siteler, rezidanslar, konaklama tesisleri, iş yerleri, sanayi tesisleri, eğitim ve sağlık yapıları ile kamu binaları yer alır.
Denetimde en sık karşılaşılan eksiklikler
Sahadaki uygulamalarımızda tekrar eden başlıklar şunlardır:
Sistemin hiç kurulmamış olması
Özellikle 2007 öncesi yapılarda otomatik algılama sisteminin projede hiç yer almamış olması yaygındır.
Kısmi kurulum
Merdiven boşluğuna dedektör konulmuş ancak kazan dairesi, kapalı otopark, elektrik odası, çöp toplama hacmi gibi riskli mahaller kapsam dışında bırakılmıştır.
Çalışmayan sistem
Panel kurulu ancak akü ömrünü tamamlamış, dedektörler kirlenmiş, bazı bölgeler devre dışı bırakılmış durumdadır. Hatalı alarm verdiği için sistemin bilinçli olarak kapatılmış olması sık rastlanan bir durumdur ve denetimde en ağır bulgulardan biridir.
Sertifikasız ekipman
TS EN 54 uygunluğu belgelenemeyen cihazlar kullanılmıştır.
Bakım kaydının bulunmaması
Sistem çalışıyor olsa dahi periyodik bakımının yapıldığını gösteren kayıt yoktur.
Sesli uyarı yetersizliği
Alarm sesi tüm hacimlerde duyulabilir seviyede değildir; işitme engelli kullanıcılar için ışıklı uyarı cihazı bulunmamaktadır.
Sorumluluk kimde?
Yönetmelik, sorumluluğu bina sahibi, yönetici ve kurum amirlerine yükler. Site ve apartmanlarda bu, yöneticinin doğrudan sorumluluğu anlamına gelir.
Burada dikkat edilmesi gereken bir nokta var: kat malikleri kurulunun sistemi kurdurmama yönünde karar alması, yöneticiyi sorumluluktan kurtarmamaktadır. Yargı kararlarında bu yönde değerlendirmeler bulunmaktadır. Yönetici, gerekli önlemlerin alınması için girişimde bulunmakla yükümlüdür.
Bu nedenle yönetim kurulu kararlarında konunun gündeme alındığının ve alınan aksiyonların yazılı olarak kayıt altına alınması önem taşır.
Bugün ne yapılmalı?
- Mevcut durum tespiti yaptırın. Yapının kullanım sınıfına ve yüksekliğine göre hangi sistemlerin zorunlu olduğu belirlenmeli, mevcut durumla karşılaştırılmalıdır. Bu tespit yetkin bir mühendis ya da yetkili firma tarafından yapılmalı ve raporlanmalıdır.
- Eksik listesini önceliklendirin. Tüm eksikler aynı anda giderilemeyebilir. Can güvenliğini doğrudan etkileyen kalemler öncelikli olmalıdır.
- Sistemi çalışır hale getirin. Kurulu ama devre dışı bir sistem, hiç olmayan sistemden hukuken daha savunulamaz bir durumdur. Hatalı alarm sorunu, sistemin kapatılmasıyla değil dedektör tipinin ve yerleşiminin düzeltilmesiyle çözülür.
- Periyodik bakımı kayıt altına alın. Yangın algılama sistemlerinin düzenli test ve bakımı, TS CEN/TS 54-14 kılavuzunda tanımlanan esaslara göre yürütülmeli; panel izleme kayıtları, dedektör testleri ve yıllık kapsamlı bakım belgelenmelidir.
- Belgeleri dosyalayın. Uygunluk sertifikaları, proje, devreye alma raporu ve bakım kayıtları bir arada tutulmalıdır. Denetimde talep edilen ilk şey bu dosyadır.
Eksiklik tespit edilirse ne olur?
Denetim yetkisi ruhsat vermeye yetkili idarelerdedir. Tespit edilen eksiklikler için giderme süresi verilir; uyulmaması halinde idari yaptırımlar gündeme gelir. Ayrıca yangın halinde eksikliğin bilinerek giderilmemiş olması, hukuki ve cezai sorumlulukta ağırlaştırıcı bir unsur oluşturur.
Sigorta tarafı da ayrı bir risktir: yangın sigortası poliçelerinde mevzuata uygunluk çoğunlukla bir koşul olarak yer alır ve eksiklik tazminat sürecini olumsuz etkileyebilir.
Yapınızın durumunu birlikte değerlendirelim
Yansis olarak mevcut binalarda yangın algılama sistemi durum tespiti, projelendirme, kurulum ve periyodik bakım hizmetleri sunuyoruz. Yapınızın mevzuata uygunluğunu değerlendirmek için ekibimizle iletişime geçebilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve yerinde mühendislik değerlendirmesinin yerine geçmez. Yapınıza özel yükümlülükler için yetkili idare görüşü ve yetkin mühendis denetimi gereklidir.
