Bakımsız bir yangın alarm sistemi bir gün gürültüyle bozulmaz. Panel normal görünmeye devam eder, yeşil ışık yanar, kimse bir sorun fark etmez. Sistem yavaş yavaş, parça parça ölür.
Bu yazı neyin sessizce bozulduğunu ve bunun nasıl anlaşıldığını anlatır. Bakımın ne zaman ve nasıl yapıldığını ayrı bir yazıda ele almıştık.
Birinci: akü kapasitesi düşer, kimse görmez
Sistem, şebeke elektriği kesildiğinde 24 saat bekleme ve 30 dakika alarm süresini akü ile karşılamak zorundadır.
Akü yaşlandıkça kapasitesi düşer ama gerilimi normal görünmeye devam eder. Panel şarj devresini çalıştırır, hiçbir arıza uyarısı vermez. Kapasiteyi ölçmediğiniz sürece durumu bilemezsiniz.
Sonuç şu: elektrik kesildiğinde sistem 24 saat değil üç saat dayanır. Gece yarısı bir kesinti olursa, sabaha kadar bina korumasızdır ve bunu kimse bilmez.
Bu yüzden yıllık bakımda akü kapasitesi ölçülür, gerilimine bakılmakla yetinilmez.
İkinci: dedektör kirlenir, önce hatalı alarm verir
Optik dedektörün haznesine zamanla toz birikir. Cihaz temiz havayı duman sanmaya başlar.
Sıralama her zaman aynıdır: önce gece yarısı bir hatalı alarm, sonra bir tane daha, sonra bina yönetimi "bu dedektör sürekli çalıyor" der ve o bölge devre dışı bırakılır.
Devre dışı bırakılan bölge korumasız bölgedir. Ve bu genellikle geçici bir çözüm olarak yapılır, kalıcı hale gelir.
Konvansiyonel sistemlerde bu risk daha yüksektir, çünkü dedektör kirlilik seviyesini panele bildirmez. Kirlenme ancak hatalı alarmla anlaşılır. Adreslenebilir sistemde panel önceden arıza gösterir.
Üçüncü: devre dışı bırakılanlar unutulur
Tadilat sırasında toz yapan bir kat vardır, o bölge geçici olarak kapatılır. İşi yapan kişi akşam açmayı unutur. Panelde "devre dışı" göstergesi yanar ama kimse panele bakmaz.
Aylar sonra denetim gelir ve sistemin üçte birinin kapalı olduğu ortaya çıkar.
Günlük kontrolün tek amacı budur: panelin normal konumda olduğunu, arıza ya da devre dışı göstergesi bulunmadığını görmek. Birkaç saniyelik iştir ve bina görevlisi yapar.
Dördüncü: sistem değişir, belge değişmez
Bina yeniden bölünür, yeni bir duvar örülür, bir oda depoya dönüşür. Dedektörler yer değiştirir, yenisi eklenir.
Ama sistem haritası ve cihaz adres listesi güncellenmez. Panel "47 numaralı dedektör" der, kimse 47'nin nerede olduğunu bilmez.
Adreslenebilir sistemin tüm avantajı bu noktada kaybolur. Cihaz bazlı algılama, belgesi olmayan bir sistemde bölge bazlı algılamadan farksızdır.
Beşinci: senaryolar test edilmez
Asansörün zemine inmesi, damperin kapanması, kapının serbest kalması — bunlar devreye alma günü test edilir ve bir daha denenmez.
Arada geçen üç yılda asansör bakımı yapılmış, kontrol kartı değişmiş, damper motoru arızalanmış olabilir. Yangın paneli röleyi çeker, karşı taraf tepki vermez. Panelde hiçbir uyarı çıkmaz, çünkü panel kendi işini yapmıştır.
Yıllık bakımda tüm senaryoların tek tek denenmesi bu yüzden gereklidir.
Denetimde ilk sorulan: kayıt defteri
Bakımın yapılmış olması yetmez, belgelenmiş olması gerekir.
Denetimde istenen ilk belge kayıt defteridir. İçinde şunlar bulunur: yapılan kontroller ve tarihleri, tespit edilen arızalar, giderilme tarihleri, devre dışı bırakma ve geri alma kayıtları, test sonuçları.
Defteri olmayan bir sistem, denetim açısından bakımsız sayılır. "Biz bakıyoruz ama yazmıyoruz" geçerli bir savunma değildir.
Bakım kimin sorumluluğu
Bina sahibi ve işletmecisi, sistemin çalışır durumda tutulmasından sorumludur. Bu sorumluluk kurulumu yapan firmaya devredilmez; bakım sözleşmesi yapılmışsa bile nihai sorumluluk işletmededir.
Bir yangın sonrası incelemede bakılan ilk şeylerden biri, sistemin bakımlı ve kayıtlı olup olmadığıdır. Bakımsız bir sistem, sigorta ve hukuki süreçlerde işletme aleyhine bir bulgudur.
Nasıl anlaşılır: üç soru
Kendi sisteminizin durumunu üç soruyla ölçebilirsiniz:
1. Kayıt defteri nerede ve son kayıt ne zaman? Bulunamıyorsa ya da son kayıt bir yıldan eskiyse, sistem bakımsızdır.
2. Panelde devre dışı göstergesi var mı? Varsa hangi bölge ve neden kapatıldığı biliniyor mu?
3. Akü kapasitesi en son ne zaman ölçüldü? "Değiştirdik" yeterli değil, ölçüm kaydı olmalı.
Üçüne de net cevap veremiyorsanız, sistem büyük ihtimalle kağıt üzerinde çalışıyor.
Özet
Bakımsız bir sistem bozulduğunu size söylemez. Yeşil ışık yanmaya devam eder. Bozulduğu ancak yangın çıktığı gün anlaşılır ve o gün geç kalınmış olur.
Mevcut sisteminizi denetletmek ya da bakım anlaşması yapmak isterseniz ücretsiz keşif talep edebilirsiniz.
