Otomatik dedektörler dumanı ya da ısıyı algılar. Ama yangını ilk gören çoğu zaman bir insandır ve o insanın sistemi harekete geçirebilmesi gerekir. Yangın ihbar butonu bunun içindir.
Basit bir cihaz gibi görünür. Yerleşimi ise yönetmelikle tanımlı ve sahada en sık hatalı uygulanan konulardan biridir.
Montaj yüksekliği
Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik, yangın uyarı butonlarının yerden en az 110 cm, en fazla 130 cm yüksekliğe yerleştirilmesini öngörür.
Bu aralık keyfi değildir. Ayakta duran bir yetişkinin elinin doğal konumu ile tekerlekli sandalyedeki bir kişinin erişebileceği yüksekliğin kesiştiği bandı hedefler.
Sahada en sık görülen hata, butonun elektrik anahtarlarıyla aynı hizaya, yaklaşık 150 cm'e çekilmesidir. Estetik olarak düzgün durur, yönetmeliğe uymaz.
Erişim mesafesi
Yönetmeliğe göre bir kattaki herhangi bir noktadan o kattaki herhangi bir yangın uyarı butonuna yatay erişim uzaklığı 60 metreyi geçmemelidir. Engelli veya yaşlıların bulunduğu yerlerde bu mesafe azaltılır.
Dikkat edilmesi gereken nokta: bu yürüme mesafesidir, kuş uçuşu değil. Duvarlar, bölmeler ve dolaşım yolları hesaba katılır. Açık ofiste 60 metre kolayca sağlanır; bölmeli bir katta aynı alanda iki buton gerekebilir.
Bir not: Yönetmelik 60 metre der, ancak TS CEN/TS 54-14 standardı aynı mesafeyi 30 metre olarak tanımlar. Proje şartnamesinde standarda atıf yapılıyorsa daha kısıtlayıcı olan değer geçerlidir. İki kaynak arasındaki bu fark, teklif aşamasında buton sayısını ikiye katlayabilir; şartnamenin hangi belgeye dayandığı baştan netleştirilmelidir.
Hangi binalarda zorunlu
Yönetmelik iki eşik tanımlar: konutlar hariç, kat alanı 400 m²'den fazla olan iki ila dört katlı binalar ve konutlar hariç kat sayısı dörtten fazla olan bütün binalar. Bu eşiklerin altındaki yapılarda buton zorunlu değildir, ancak yangın algılama sistemi kuruluyorsa el ile uyarı imkânının bulunması iyi uygulamadır.
Nereye konur
Kaçış yolları üzerinde. Yönetmelik butonların yangın kaçış yollarında tesis edilmesini şart koşar. Buton, yangını gören kişinin zaten gideceği yerde olmalıdır: binadan çıkarken önünden geçilmeli, aramak için sapılmamalıdır.
Kat sahanlıklarında ve çıkış kapılarının yakınında. Merdiven girişleri ve dışarı açılan kapılar doğal toplanma noktalarıdır.
Görülebilir ve erişilebilir. Kapı arkasında, dolap yanında, perde arkasında ya da istiflenmiş malzemenin gerisinde kalan buton yok sayılır. Depolarda bu sorun sürekli tekrarlanır: buton doğru konmuştur, zamanla önüne palet yığılır.
Resetlenebilir mi, camlı mı
İki yaygın tip vardır ve farkları kullanım sonrasında ortaya çıkar.
Camlı tip. İnce bir cam kırılarak çalıştırılır. Kullanıldıktan sonra cam değiştirilir. Kırılan camın yenisi yoksa buton devre dışı kalır.
Resetlenebilir tip. Esnek bir eleman bastırılır, anahtarla ya da özel bir aparatla eski konumuna döndürülür. Sarf malzeme gerektirmez, test edilmesi kolaydır.
Periyodik bakımda butonlar test edilir. Camlı tipte her test bir cam tüketir; resetlenebilir tipte tüketmez. Çok butonlu tesislerde bu fark yıllık bakım maliyetinde gözle görülür hale gelir.
Standart ve bağlantı
Yangın ihbar butonları TS EN 54-11 kapsamındadır. Konvansiyonel sistemde butonlar dedektörlerle aynı bölge hattına bağlanabilir, ancak ayrı bir bölge yapılması müdahaleyi kolaylaştırır: panelde "bölge 3'te buton" görmek, "bölge 3'te alarm" görmekten farklı bir bilgidir.
Adreslenebilir sistemde her buton kendi adresindedir ve panel doğrudan hangi butonun basıldığını söyler.
Sık yapılan üç hata
Yanlış yükseklik. Elektrik anahtarı hizasına monte etmek. Denetimde en hızlı fark edilen hatadır.
Önünün kapatılması. Montajda erişilebilir olan buton, altı ay sonra dolabın ya da rafın arkasında kalır. Periyodik bakımda görsel kontrol bunun içindir.
Etiketsiz bırakmak. Butonun ne olduğu ve nasıl kullanılacağı üzerinde yazmıyorsa, panik anında kullanılmaz. Etiketin okunabilir ve Türkçe olması gerekir.
Özet
Yangın ihbar butonu sistemin insan tarafıdır. Otomatik algılama devreye girmeden önce, yangını gören kişinin saniyeler içinde alarmı başlatmasını sağlar.
Doğru yükseklik, doğru mesafe ve önünün açık olması. Üçü birden sağlanmadıkça buton orada sadece görüntü olarak durur.
Yapınızda buton yerleşimini değerlendirmek isterseniz ücretsiz keşif talep edebilirsiniz.
